Als je wat wil bijleren over één of ander historisch feit, kun je allerlei geschiedenisboeken of naslagwerken raadplegen. Je vindt er massa's gegevens in weer : cijfers, grafieken, tijdslijnen, feitenmateriaal enz. De inscheping van de geallieerde troepen eind mei 1940 vanaf de Noord-Franse stranden, Operatie Dynamo., vormt daar geen uitzondering op. Wij wilden echter nog meer en gingen een ooggetuige opzoeken die die vreselijke gebeurtenis als kind heeft meegemaakt. In Zuydcoote stond Jean Rooms ons op 26 februari 2002 in het sappige Vlemsch te woord.

U heeft Operatie Dynamo als kind meegemaakt. Hoe oud was u precies ?

Ik word dit jaar 71 jaar. Ik moet dus 9 jaar oud geweest zijn.

Wat herinnert u zich nog van die inscheping ?

Veel ! Het mag dan al 62 jaar geleden zijn, vergeten doe je niet ! Je moet weten dat het hier krioelde van de Engelse soldaten. Dat was één mierennest van vrachtwagens, jeeps en soldaten dat hier door de straten en de duinen naar het strand afzakte. Je kon hier roeren noch keren.

Hadden jullie contact met de soldaten ?

Nee, de soldaten waren te vermoeid en hielden zich niet bezig met de « civielen ». Ze wisten bovendien niet wat er precies aan de hand was.

Gingen jullie kijken naar wat er gebeurde op het strand ?

Ja. Veel mensen, vooral oudere gasten, gingen ook materiaal stelen.

Hoe ging die inscheping precies in zijn werk ?

Bij laagwater werden de vrachtwagens zo ver mogelijk op het strand gereden, in een rij na elkaar. Bij hoogwater werden ze door het zeewater overstroomd. De soldaten konden dan gewoon over die vrachtwagens lopen tot vlakbij de "boots".

Werden de soldaten tijdens het inschepen aangevallen ?

Uiteraard ! De Stuka’s met hun sirenes vielen onophoudelijk aan. De Britten werden voortdurend beschoten en gebombardeerd. Het hele strand was bezaaid met wrakken van vrachtwagens en schepen. Het merendeel van die wrakken werden na de oorlog opgeruimd maar er zijn er ook heel wat blijven liggen die lang zichtbaar gebleven zijn. Tussen Bray-Dunes en Zuydcoote bijvoorbeeld lag er een scheepswrak dat ongeveer 20 jaar lang te zien was. In Leffrinckoucke ligt er één die je vandaag bij laagwater nog altijd kan zien !

Wat gebeurde er met de gesneuvelden op het strand ?

Ze werden ter plaatse begraven. Later moesten de inwoners van Zuydcoote de lijken opnieuw opgraven om ze te « schrienen » en te begraven bij het hospitaal. Na de oorlog werden ze dan een tweede keer opgegraven om ze over te brengen naar een militaire begraafplaats.

Wat gebeurde er toen de Duitsers arriveerden ?

Er werden toen veel Britse soldaten gevangen genomen die niet op tijd hadden kunnen vluchten. Wij hebben ze vanuit de bunkers waar de inwoners van Zuydcoote beschutting moesten zoeken, zien afvoeren richting Duitsland.

Mochten jullie die bunkers verlaten ?

Ja maar we durfden niet. We hoorden de hele tijd Stuka's overvliegen en waren doodsbang dat ze ons zouden beschieten of bombarderen. Als we al eens naar buiten gingen, dan was dat nooit voor lang.

Zijn jullie tijdens de oorlog in Zuydcoote gebleven ?

Nee, we zijn bij een tante gaan wonen, hier niet zo ver vandaan. Pas na de oorlog zijn we kunnen terugkeren naar ons huis dat bijna volledig vernield was. We hebben volledig moeten heropbouwen.

Werden er mensen gedeporteerd naar Duitsland ?

Ja, heel wat mannen moesten gaan werken in Duitsland of moesten hier voor de Duitsers werken. Mijn vader was een beroepsmilitair en werd gevangen genomen. Hij is pas na de oorlog teruggekomen. Veel heeft hij over zijn gevangenschap nooit verteld. Ik denk dat hij te veel had gezien.

Hebben jullie honger geleden tijdens de oorlog ?

Nee, niet echt. Hier aan de zee gingen onze ouders vissen met "nets". Vooral in de winter van '42 (of was het '43 ?) hebben we veel geluk gehad. Er waren enorm veel haringen aangespoeld die we konden roken en zouten zodat we een grote voorraad eten hadden.

Zijn er tijdens de oorlog mensen gesneuveld die je kende ?

Nee, er zijn geen burgers gestorven. Wel zijn er 2 inwoners van Zuydcoote gesneuveld maar dat waren soldaten.

U spreekt heel goed « Vlemsch ». Hoe komt dat ?

Mijn ouders spraken Vlaams. Als kind ben ik opgegroeid in het Vlaams. Ik kende zelfs geen Frans ! Toen ik naar school moest gaan, was het echter verboden om Vlaams te spreken. Als je dat toch deed, dan moest je op een lei straf schrijven en daarmee rond je hals rondlopen ! Doordat wij ook geen Frans spraken, hadden wij op school een grote leerachterstand ten opzichte van de anderen. Ik heb dat mijn kinderen niet willen aandoen. Zij zijn opgevoed in het Frans en kunnen geen Vlaams meer. Mijn zoon die nu in Duinkerke werkt, heeft een tijdje Nederlandse lessen gevolgd in Hondschote. Hij is echter moeten stoppen. Het was te moeilijk. Hier "klappen" alleen nog mensen van nus elde Vlaams.

Spreekt u soms nog « Vlemsch » ?

Vroeger sprak ik met mijn vrouw soms nog eens Vlaams omdat de kinderen ons dan niet konden begrijpen. Dat was wel gemakkelijk. Nu spreken we geen Vlaams meer. Alleen als we « niedig » zijn, zouden we nog eens Vlaams durven gebruiken. Gelukkig gebeurt dat maar zelden. (lacht)

Meneer Rooms, we danken u voor dit gesprek.

Doorheen een fikse zeebries leidt dhr. Rooms ons nog door de duinen van Zuydcoote. Hij toont ons talrijke bunkers en verharde wegen die langzaam maar zeker door het opstuivende zand opgeslokt worden. Hij wijst ons de plaatsen waar de soldaten op het strand in de boten vluchtten. We passeren de plek waar hij als kind zijn eerste dode, een Brits soldaat, heeft gezien. We bezoeken « l'hôpital » en de militaire begraafplaats van Zuydcoote. Onze gids brengt ons het Zuydcoote van de jaren '40 levendig voor de geest. Hij heeft het niet over « die goeie ouwe tijd » maar wel over de gruwel van de oorlog.
Een les voor iedere generatie …